Tiêu chảy cấp do Cryptosporidium: bệnh xin chớ coi thường

Cập nhật: 15h56 | 29/04/2011

Crytosporidium là các ký sinh trùng ký sinh ở đường ruột. Chúng nhiễm vào cơ thể người do sử dụng nguồn nước hoặc thực phẩm bị ô nhiễm. Bệnh do Crytosporidium xảy ra trên khắp thế giới, nhất là ở các nước có điều kiện vệ sinh còn kém.

Crytosporidium ở trong phân

Ai là người dễ mắc bệnh?

Mầm bệnh của Crytosporidium có trong phân người và động vật. Khi ra ngoại cảnh Crytosporidium có thể sống rất lâu, chúng lan truyền từ nơi này sang nơi khác và vào cơ thể người qua nguồn nước. Do vậy, những người sử dụng nước hoặc thực phẩm bị ô nhiễm sẽ nhiễm Crytosporidium.

Những người có nguy cơ mắc bệnh cao là?

Trẻ em và người lớn uống phải nước ở kênh rạch, ao hồ, bể bơi… trong khi bơi.

Những người có thói quen uống nước lã, ăn hoa quả sống.

Những người làm nghề chăn nuôi gia súc, gia cầm…

Bệnh có biểu hiện như thế nào?

Sau từ 2 đến 10 ngày, người nhiễm Crytosporidium có thể xuất hiện triệu chứng của bệnh. Biểu hiện thường gặp của bệnh là đau bụng, buồn nôn, nôn và tiêu chảy cấp. Nếu mất nước nhiều, người bệnh có những biểu hiện của tình trạng mất nước như khát nước, khô da và niêm mạc… Năng hơn bệnh nhân có thể trụy tim mạch và tử vong.

Ở những người có hệ miễn dịch bình thường, bệnh thường khéo dài 1 đến 2 tuần nhưng ở những người có hệ miễn dịch suy yếu (bệnh nhân bị bệnh ung thư, HIV/AIDS, người sử dụng corticoid kéo dài, trẻ em, người già…) bệnh có thể diễn biến dài hơn và nặng hơn.

Nhiều trường hợp nhiễm Crytosporidium nhưng không có biểu hiện gì.

Chẩn đoán và điều trị bệnh như thế nào?

Hiện nay ở Việt Nam, vấn đề chẩn đoán tiêu chảy do Crytosporidium gặp nhiều khó khăn, nhất là những bệnh viện tuyến huyện và tuyến tỉnh, thậm trí một số bệnh viện tuyến Trung ương.

Khi một người bị tiêu chảy cấp hoặc tiêu chảy kéo dài đã loại trừ các nguyên nhân thường gặp thì có thể nghĩ tới Crytosporidium. Một người nghi ngờ nhiễm bệnh nên đến bác sĩ để được tư vấn, làm xét nghiệm và điều trị đúng cách. Biện pháp chẩn đoán chủ yếu là tìm ký sinh trùng trong phân. Các cơ sở y tế hiện này có khả năng xét nghiệm chẩn đoán bệnh là Phòng xét nghiệm ký sinh trùng và vi nấm - Học viện Quân y, Bệnh viện lâm sàng các bệnh nhiệt đới Quốc gia, Viện vệ sinh dịch tế Trung ương, Viện các bệnh nhiệt đới Tp. HCM…

Điều trị bệnh bằng các kháng sinh thông thường như Ciprofloxacin, Ofloxacin, Metronidazole, Cephalexin, Amoxillin, Erythromycin… không có kết quả. Đây là lý do khiến cho việc điều trị tiêu chảy cấp do Crytosporidium gặp nhiều khó khăn.

Theo một số chuyên gia, kháng sinh Spiramycin có thể rút ngắn thời gian mắc bệnh nhưng hiệu quả chưa thực sự rõ ràng. Kháng sinh Paromomycin được chứng minh có tác dụng tốt khi dùng đường uống. Kháng sinh này được khuyên dùng trong 4-6 tuần. Tuy nhiên, do bệnh chưa được quan tâm đúng mức nên khảng sinh này chưa phổ biến và ít được chỉ định trong điều trị tiêu chảy cấp.

Trong quá trình điều trị, người bệnh cần được bù nước, điện giải và nuôi dưỡng tốt.

Phòng chống bệnh như thế nào?

Kiểm soát nguồn phân người và động vật

Không uống nước lã, hạn chết bơi lội ở ao hồ, kênh rạch để không uống phải nước ở những nơi này.

Xử lý nước ở bể bơi bằng tia cực tím, xục ozone

Người bị tiêu chảy cấp không nên đến bể bơi vì có thể gây nhiễm bẩn cho bể bơi dẫn đến lây nhiễm cho người khác.

Không ăn hoa quả xanh hoặc sữa tươi chưa qua tiệt khuẩn.

Rửa tay trước khi ăn, chế biến thực phẩm và sau khi đi vệ sinh, thay tã cho trẻ và khi tiếp xúc với thú vật nuôi.

Ăn chín, uống sôi và không ăn, uống thực phẩm không rõ nguồn gốc.

Xử lý nước nghi ngờ nhiễm Crytosporidium như thế nào?

Đun sối: nước dùng để uống được lọc từ nước sông, suối, ao, hồ nên đun sôi ít nhất 1 phút. Ở những nơi núi cao, thời gian đun sôi cần kéo dài hơn.

Lọc nước: biện pháp lọc nước bằng cát và các biện pháp thông thường khác (dùng bông gòn, bể lắng, phèn…) không loại bỏ được Crytosporidium. Một số thiết bị lọc nước trên thị trường được nghi nhận là có tác dụng lọc ký sinh trùng này.

Nguồn nước được xử lý bằng tia cực tím có thể làm mất khả năng gây bệnh của ký sinh trùng này.

TS. Nguyễn Khắc Lực, Bs. Đỗ Ngọc Ánh

Bộ môn Ký sinh trùng – Học viện Quân y.

(Nguồn http://www.cdc.gov/healthypets/diseases/cryptosporidiosis.htm)

Tin cùng chuyên mục


CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ HỌC VIỆN QUÂN Y - BỘ QUỐC PHÒNG
Địa chỉ: Số 160 - Đường Phùng Hưng - Phường Phúc La - Quận Hà Đông - Thành phố Hà Nội
Trưởng ban biên tập: Trung tướng PGS. TS. Nguyễn Xuân Kiên - Giám đốc Học viện Quân y
Giấy phép số 122/GP-TTĐT ngày 23/09/2008 của Bộ TT&TT
Thiết kế bởi Ban CNTT - Phòng KHQS - Học viện Quân y
Nhà cái Thabet: https://thabet.asia/